“Sao dạo này bố khó tính thế”, “Mẹ cứ hay để ý những chuyện nhỏ nhặt”, đó là những lời than thở quen thuộc mà nhiều người con vẫn nói với nhau. Cha mẹ, ông bà càng lớn tuổi, dường như càng dễ phật ý, dễ cáu, và khó chiều hơn trước. Nhưng có bao giờ chúng ta tự hỏi, liệu đó thực sự là do cha mẹ thay đổi tính nết khi về già, hay vì chúng ta chưa thực sự hiểu những gì đang diễn ra trong lòng họ.
Hi vọng bài viết về chủ đề cha mẹ già khó tính từ Cây Cao Bóng Cả sẽ giúp các gia đình đồng hành cùng cha mẹ để thấu hiểu và cư xử tinh tế hơn.
Trước khi nhận xét cha mẹ già khó tính, gia đình nên tìm hiểu tại sao cha mẹ lại có sự thay đổi tâm lý như vậy.
Tình trạng “đổi tính đổi nết” ở người cao tuổi xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Nhưng nguyên nhân sâu xa khiến “cha mẹ già khó tính” có thể đến từ sự cô đơn. Người già thường chỉ loanh quanh trong ngôi nhà cả ngày, khi con cháu đi làm, đi học, họ dễ cảm thấy bị bó hẹp và cô đơn giữa bốn bức tường. Khi con cháu trở về nhà, nhiều khi lại ít trò chuyện với ông bà vì bận rộn hoặc mệt mỏi, càng khiến khoảng cách này lớn thêm. Khi không được quan tâm và chia sẻ, người già cũng có xu hướng giận dỗi nhiều hơn, không nói ra, chỉ tỏ thái độ thờ ơ, buồn bực vô cớ mà con cháu trong nhà không hiểu tại sao ông bà lại tỏ thái độ như vậy.
Ở tuổi nghỉ ngơi, người già nhiều thời gian rảnh rỗi hơn, họ thường mong muốn con cháu quây quần bên cạnh nhiều hơn. Đây là một mong muốn rất tự nhiên và chính đáng, nhưng đôi khi lại khó được đáp ứng trong nhịp sống bận rộn hiện đại. Khi mong muốn ấy không được thỏa mãn, sự thất vọng có thể biểu hiện ra bên ngoài dưới dạng cáu gắt hoặc khó chịu, dù thực chất gốc rễ chỉ là mong được gần gũi con cháu nhiều hơn.
Thêm nữa, khi người già không còn sức khỏe để làm các việc quan trọng và giúp đỡ con cháu, rất nhiều người cảm thấy mình “vô dụng”. Không phải ai cũng dễ dàng chấp nhận sự thay đổi vai trò này trong gia đình. Nhiều người vẫn quen với hình ảnh mình từng là trụ cột, người quyết định mọi việc trong nhà, nên việc phải lùi lại phía sau đôi khi gây ra cảm giác hụt hẫng và khó chịu.
Người trong cuộc đôi khi cũng không nhận ra rằng cảm xúc của mình thất thường và khác xưa. Rất nhiều người cao tuổi bị ám ảnh với bệnh tật và sức khỏe suy yếu tuổi già. Chỉ cần có một vấn đề sức khoẻ nhỏ, họ cảm thấy bất an và muốn được đi khám bệnh và kê đơn thuốc. Chỉ có một mâu thuẫn nhỏ với con cháu, người già cảm thấy mình không được thấu hiểu, con cháu không tôn trọng mình nữa.
Nhiều bậc cha mẹ khi già đi không nhận ra rằng chính mình đã thay đổi cả trong suy nghĩ lẫn hành vi, dần trở nên khó tính và khó gần hơn trong mắt con cái. Điều này không xuất phát từ ác ý, mà thường là cách người cao tuổi đối phó với sức khỏe tuổi già, cô đơn tuổi già mà chính họ cũng chưa quen.
Một điều quan trọng mà các gia đình cần lưu ý, đó là không phải mọi biểu hiện “cha mẹ già khó tính” đều chỉ đơn thuần là do tuổi tác. Tình trạng này có thể là biểu hiện sớm của rối loạn nhận thức, một vấn đề sức khỏe tâm thần cần được phát hiện và can thiệp kịp thời. Để cải thiện tình trạng này, người cao tuổi cần kiểm soát tốt các bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, đái tháo đường, trầm cảm hay rối loạn giấc ngủ, đồng thời không ngần ngại đưa người cao tuổi đi khám khi cần. Đi khám không phải là điều đáng lo ngại hay xấu hổ, mà là hành động tích cực để chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người thân.
Hiểu được nguyên nhân “cha mẹ già khó tính” là bước đầu tiên. Nhưng để thực sự thay đổi cách ứng xử hằng ngày, các gia đình có thể tham khảo một số gợi ý sau.
Gia đình nên dành thêm thời gian cho ông bà và cha mẹ khi nhận thấy những biểu hiện tâm lý khác thường của họ.
Nếu các ông bà đang cảm thấy mình dễ cáu gắt, khó chịu hơn trước, đây không phải là điều gì đáng xấu hổ. Đó có thể là cách cơ thể và tâm lý phản ứng lại với những thay đổi lớn của tuổi già, từ sức khỏe suy giảm đến cảm giác cô đơn hay mất đi vai trò quen thuộc trong gia đình.
Nếu có thể, ông bà hãy thử chia sẻ với con cháu về những điều khiến mình khó chịu, thay vì chỉ thể hiện ra bằng thái độ. Một câu nói đơn giản như “Dạo này bố hay quên, bố cũng khó chịu với chính mình” có thể giúp con cháu hiểu và thông cảm nhiều hơn, thay vì chỉ thấy cha mẹ đang “khó tính” mà không rõ nguyên nhân.
Ông bà hãy thử chia sẻ với con cháu về những điều khiến mình khó chịu, thay vì chỉ thể hiện ra bằng thái độ.
“Cha mẹ già khó tính” là kết quả của nhiều thay đổi đan xen, từ sức khỏe, tâm lý, đến cảm giác cô đơn và sự thay đổi vai trò trong gia đình. Khi con cháu hiểu được những gốc rễ này, sự khó chịu ban đầu có thể chuyển thành sự cảm thông và kiên nhẫn.
Đồng thời, các gia đình cũng cần lưu ý rằng, không phải mọi sự thay đổi tính tình đều chỉ là chuyện thường của tuổi già. Khi có dấu hiệu bất thường, việc đưa cha mẹ đi khám sớm sẽ giúp phát hiện và can thiệp kịp thời, mang lại chất lượng cuộc sống tốt hơn cho cả người cao tuổi và cả gia đình.
Lưu ý từ Cây Cao Bóng Cả: Bài viết mang tính tham khảo thông tin. Nếu nhận thấy người cao tuổi có dấu hiệu thay đổi tính tình rõ rệt, kéo dài, gia đình nên đưa đi khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn phù hợp.
