Trong một xã hội đang thay đổi nhanh chóng, tuổi cao không đồng nghĩa với việc đứng ngoài nhịp sống chung. Kinh nghiệm, tri thức, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của người cao tuổi đang ngày càng được nhìn nhận như một nguồn lực có giá trị đối với gia đình, cộng đồng và quá trình phát triển đất nước. Đây cũng là tinh thần được nhấn mạnh tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031, tổ chức tại Hà Nội ngày 16/9/2026. Hãy cùng Cây Cao Bóng Cả điểm lại những nội dung của Đại hội.
Ngày nay, khi nói đến chính sách dành cho người cao tuổi, câu chuyện không chỉ dừng lại ở chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an sinh hay hỗ trợ những người gặp khó khăn. Một vấn đề ngày càng được quan tâm là làm thế nào để người cao tuổi có thêm cơ hội tiếp tục đóng góp, được sống chủ động và phát huy những giá trị mà mình đã tích lũy trong nhiều năm.
Thông điệp đáng chú ý từ Đại hội Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031 là phát huy giá trị của người cao tuổi trong xã hội hiện đại. Người cao tuổi không chỉ là những người cần được chăm sóc và bảo vệ, mà còn có thể trở thành những chủ thể tích cực trong đời sống xã hội, tùy theo sức khỏe, năng lực, hoàn cảnh và nguyện vọng của từng người.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Khi tuổi thọ ngày càng tăng, số lượng người cao tuổi ngày càng lớn, xã hội không chỉ cần chuẩn bị tốt hơn về y tế và an sinh mà còn phải tạo ra môi trường để những người đang ở tuổi nghỉ hưu hoặc cao tuổi tiếp tục tham gia đời sống cộng đồng khi họ mong muốn.
Người cao tuổi có thêm cơ hội tiếp tục đóng góp, được sống chủ động và phát huy những giá trị mà mình đã tích lũy trong nhiều năm.
Có những giá trị không thể đo đếm đơn giản bằng thu nhập hay năng suất lao động. Đó là kinh nghiệm sống, sự từng trải, khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ và những bài học được tích lũy qua hàng chục năm.
Trong mỗi gia đình, ông bà thường là những người lưu giữ ký ức gia đình, phong tục, nếp sống và những câu chuyện gắn với nhiều thế hệ. Trong cộng đồng, nhiều người cao tuổi vẫn tham gia công tác xã hội, hòa giải ở cơ sở, xây dựng đời sống văn hóa, vận động người dân thực hiện các phong trào chung hoặc truyền lại nghề nghiệp, kỹ năng cho thế hệ trẻ.
Theo nội dung được nêu tại Đại hội, người cao tuổi đang tham gia ngày càng đa dạng vào các hoạt động như phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và thích ứng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Điều đó cho thấy nguồn lực của người cao tuổi không chỉ nằm ở những gì họ đã làm trong quá khứ. Quan trọng hơn, đó còn là khả năng tiếp tục thích nghi với những thay đổi của xã hội hiện đại.
Quan niệm trước đây cho rằng khi bước vào tuổi nghỉ hưu, con người chủ yếu cần nghỉ ngơi và được chăm sóc. Quan niệm ấy không hoàn toàn sai, bởi sức khỏe và nhu cầu an sinh của người cao tuổi luôn cần được đặt lên hàng đầu.
Tuy nhiên, nghỉ hưu không có nghĩa là mọi hoạt động xã hội đều dừng lại. Một người từng làm nghề giáo có thể tiếp tục truyền đạt kiến thức cho con cháu hoặc tham gia các hoạt động giáo dục cộng đồng. Một người từng làm kinh doanh có thể chia sẻ kinh nghiệm cho lớp trẻ. Người từng công tác trong các cơ quan, tổ chức có thể tiếp tục tham gia hoạt động xã hội phù hợp. Người làm nông nghiệp có thể truyền lại kinh nghiệm sản xuất. Có người đơn giản chỉ muốn chăm sóc khu vườn, tham gia câu lạc bộ, giúp đỡ hàng xóm hoặc dành thời gian cho gia đình.
Mỗi lựa chọn đều có giá trị nếu nó phù hợp với sức khỏe và mong muốn của người trong cuộc. Vì vậy, phát huy vai trò người cao tuổi không nên được hiểu là đặt thêm trách nhiệm lên vai những người đã cao tuổi. Điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để họ được lựa chọn cách sống, cách đóng góp và mức độ tham gia phù hợp với chính mình.
Đây cũng là hướng chuyển đổi được nhấn mạnh tại Đại hội: từ cách tiếp cận người cao tuổi chủ yếu với tư cách đối tượng thụ hưởng sáng tạo điều kiện để họ tiếp tục là chủ thể tham gia phát triển giáo dục, kinh tế, văn hoá, xã hội.
Người cao tuổi vẫn có thể sống chủ động và có ích khi xã hội coi họ là chủ thể tham gia phát triển giáo dục, kinh tế, văn hoá, xã hội.
Già hóa dân số thường được nhắc đến như một thách thức đối với hệ thống y tế, bảo hiểm, an sinh xã hội và chăm sóc dài hạn. Đây là những vấn đề thực tế mà Việt Nam cần chuẩn bị trong những năm tới. Tuy nhiên, bên cạnh những thách thức đó, một xã hội có nhiều người cao tuổi cũng sở hữu một nguồn lực xã hội đáng kể.
Nếu có sức khỏe tốt, được tiếp cận với công nghệ và có môi trường phù hợp, nhiều người cao tuổi hoàn toàn có thể tiếp tục học hỏi, làm việc, kinh doanh, tham gia hoạt động cộng đồng hoặc hỗ trợ gia đình. Một số người còn có thể trở thành cầu nối giữa các thế hệ. Họ vừa hiểu những giá trị truyền thống, vừa có thể học hỏi những phương thức sống mới từ con cháu.
Đây là điểm rất đáng chú ý trong quá trình thích ứng với già hóa dân số: thay vì chỉ đặt câu hỏi xã hội phải chăm sóc bao nhiêu người cao tuổi, cần đặt thêm câu hỏi xã hội có thể tạo điều kiện như thế nào để người cao tuổi tiếp tục đóng góp?
Cách nhìn này mở ra một hướng tiếp cận rộng hơn, trong đó chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi không phải 2 nhiệm vụ tách rời mà cần được thực hiện song song.
Muốn phát huy nguồn lực người cao tuổi, chỉ vận động tinh thần là chưa đủ. Điều quan trọng là phải có những điều kiện thực tế. Trước tiên là sức khỏe. Một người chỉ có thể tham gia các hoạt động xã hội khi được chăm sóc y tế phù hợp, có khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và duy trì cuộc sống tương đối độc lập.
Tiếp đó là môi trường xã hội. Những câu lạc bộ người cao tuổi, hoạt động văn hóa, thể thao, giáo dục cộng đồng hay các chương trình kết nối liên thế hệ có thể tạo ra không gian để người cao tuổi giao lưu và đóng góp.
Cùng với đó là khả năng tiếp cận công nghệ. Chuyển đổi số đang diễn ra trong nhiều lĩnh vực của đời sống. Nếu được hỗ trợ kỹ năng phù hợp, người cao tuổi có thể sử dụng công nghệ để liên lạc với gia đình, tiếp cận thông tin, sử dụng các dịch vụ công và tham gia nhiều hoạt động trực tuyến.
Một yếu tố khác cũng rất quan trọng là thái độ của gia đình và cộng đồng. Người cao tuổi cần được tôn trọng, lắng nghe và trao cơ hội. Việc hỏi ý kiến cha mẹ, ông bà trong những vấn đề gia đình không chỉ thể hiện sự kính trọng mà còn giúp kinh nghiệm của các thế hệ đi trước tiếp tục được sử dụng một cách thiết thực.
Người cao tuổi cần được tôn trọng, lắng nghe và trao cơ hội.
Một xã hội phát triển không chỉ cần những người trẻ năng động mà còn cần sự kết nối giữa kinh nghiệm của thế hệ đi trước và sức sáng tạo của thế hệ đi sau. Người cao tuổi có thể truyền lại những giá trị về gia đình, văn hóa, đạo lý, nghề nghiệp và cách ứng xử. Người trẻ có thể mang đến công nghệ, kiến thức mới và những cách tiếp cận hiện đại. Hai nguồn lực này có thể song hành và bổ trợ nhau.
Trong gia đình, sự kết nối ấy có thể bắt đầu từ những việc rất giản dị: cùng ông bà nấu một món ăn truyền thống, nghe kể chuyện về quê hương, tìm hiểu lại nghề cũ của gia đình hay hướng dẫn ông bà sử dụng điện thoại thông minh.
Trong cộng đồng, đó có thể là những chương trình mà người cao tuổi và thanh niên cùng tham gia bảo vệ môi trường, giữ gìn di sản, xây dựng nếp sống văn minh hoặc hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn.
Khi các thế hệ có cơ hội gặp gỡ và cùng làm việc, người cao tuổi không bị tách khỏi đời sống hiện đại, còn người trẻ có thêm cơ hội tiếp nhận những bài học mà sách vở đôi khi không thể truyền tải đầy đủ.
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031, yêu cầu đặt công tác người cao tuổi trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước được nhấn mạnh. Hội Người cao tuổi Việt Nam được đề nghị tiếp tục triển khai các chủ trương, chính sách liên quan, đồng thời nghiên cứu thực tiễn và tham mưu hoàn thiện chính sách phù hợp với quá trình già hóa dân số.
Đây là vấn đề có ý nghĩa lâu dài. Bởi vì tuổi thọ tăng lên đồng nghĩa với việc một bộ phận lớn dân số có thể có thêm nhiều năm sống sau tuổi nghỉ hưu. Nếu những năm tháng ấy chỉ được nhìn nhận dưới góc độ cần chăm sóc, xã hội sẽ bỏ qua một phần đáng kể kinh nghiệm và trí tuệ đang hiện hữu. Ngược lại, nếu người cao tuổi được sống khỏe, sống chủ động và có cơ hội tiếp tục đóng góp, tuổi già có thể trở thành một giai đoạn mới của cuộc đời, không phải giai đoạn đứng bên lề xã hội.
Mỗi thế hệ đều có một vai trò riêng trong hành trình phát triển của đất nước. Người trẻ có sức mạnh của sự năng động và đổi mới. Người trưởng thành có kinh nghiệm nghề nghiệp và khả năng tổ chức. Người cao tuổi có sự từng trải, ký ức, vốn sống và những giá trị đã được kiểm chứng qua thời gian.
Phát huy vai trò người cao tuổi vì thế không chỉ là một chính sách dành cho một nhóm dân số. Đó còn là cách xã hội trân trọng con người, sử dụng hiệu quả nguồn lực và giữ cho mối liên kết giữa các thế hệ không bị đứt gãy.
Khi người cao tuổi được chăm sóc tốt, được tôn trọng và có cơ hội đóng góp theo khả năng của mình, họ không chỉ có thêm một tuổi già ý nghĩa. Gia đình có thêm điểm tựa, cộng đồng có thêm một nguồn lực và xã hội có thêm một lớp kinh nghiệm quý giá để bước vào tương lai.
Bài toán của tuổi già, vì vậy, không chỉ là sống thêm bao nhiêu năm mà còn là sống những năm tháng ấy như thế nào, với vai trò gì và để lại những giá trị gì cho thế hệ sau. Hi vọng bài viết tổng hợp thông tin về Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031 từ Cây Cao Bóng Cả đem lại nhiều thông tin hữu ích cho độc giả, các ông bà và gia đình.
