Nhiều ông bà đã tính kỹ chuyện tiền bạc suốt cả đời. Tiền học cho con, tiền xây nhà, tiền lo đám cưới. Nhưng khi bước vào tuổi xế chiều, có những khoản chi xuất hiện rất khác. Chúng không đến đều đặn mà thường đến bất ngờ. Và khi đến, chúng thường tốn kém hơn dự tính. Bài viết này từ Cây Cao Bóng Cả sẽ giúp các ông bà và các gia đình nhận diện 5 khoản chi phí tuổi già tốn kém nhất. Từ đó, mỗi gia đình có thể chuẩn bị sớm và bình tĩnh hơn.
Xác định những khoản tài chính lớn cần dự phòng sẽ giúp người cao tuổi và gia đình sống an tâm và chủ động cho mọi tình huống.
Theo thông tin trên Cổng thông tin Bộ Y tế, các nhà khoa học từng tính toán rằng chăm sóc y tế cho một trẻ em cần một đồng thì chăm sóc y tế cho một người cao tuổi cần tới tám đồng. Đây là một con số dễ nhớ, và nó cho thấy tuổi già đòi hỏi nguồn lực lớn hơn nhiều so với ta thường nghĩ.
Báo Công Thương dẫn khảo sát “Mức độ sẵn sàng cho hưu trí tại Việt Nam năm 2025” của Hiệp hội Định phí Bảo hiểm Hoa Kỳ (SOA). Theo đó, đến năm 2036, gần 20% dân số Việt Nam sẽ vượt mốc 60 tuổi. Tuổi thọ tăng nghĩa là quỹ tích lũy phải dùng trong thời gian dài hơn. Khảo sát cũng ghi nhận một khoảng cách đáng chú ý. Có 71% người tham gia tin rằng khoản tiết kiệm hiện tại đủ cho tuổi hưu. Nhưng 39% trong số đó thừa nhận mình tích lũy muộn hơn dự định.
Đây là khoản chi lớn nhất và khó đoán nhất. Người cao tuổi thường có nhiều bệnh cùng lúc, chẳng hạn huyết áp, tiểu đường, xương khớp. Những bệnh này cần dùng thuốc và tái khám đều đặn. Ngoài ra còn có các đợt nằm viện, phẫu thuật hoặc xét nghiệm đột xuất. Nhiều ông bà nghĩ rằng đã có thẻ bảo hiểm y tế thì yên tâm. Bảo hiểm y tế rất quan trọng và giúp giảm đáng kể gánh nặng. Tuy nhiên, không phải chi phí nào cũng được chi trả. Có thuốc, dịch vụ hay vật tư nằm ngoài danh mục. Có những chi phí đi lại, ăn ở của người nhà khi điều trị xa. Đây là các khoản thường bị quên khi tính toán.
Gợi ý chuẩn bị: Các ông bà nên lập một quỹ y tế riêng, tách khỏi tiền sinh hoạt. Đồng thời, hãy giữ thẻ bảo hiểm còn hạn và hiểu rõ quyền lợi của mình. Nếu cần, hãy hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc cơ sở y tế nơi mình đăng ký khám.
Khi sức khỏe yếu đi, nhiều cụ cần người hỗ trợ ăn uống, tắm rửa, đi lại. Đó có thể là người thân, người giúp việc hoặc điều dưỡng. Có gia đình chọn đưa cụ vào cơ sở dưỡng lão. Thực tế, dịch vụ dưỡng lão tại Việt Nam còn nhỏ lẻ và phân tán. Các trung tâm dưỡng lão công lập có số lượng rất hạn chế và tập trung ở đô thị lớn. Trong khi đó, các trung tâm tư nhân có mức chi phí từ 7 đến 20 triệu đồng mỗi tháng. Mức phí dịch vụ này vượt khả năng của đa số người cao tuổi hoặc gia đình thu nhập trung bình có thể chi trả.
Một nghiên cứu sử dụng dữ liệu điều tra dân số năm 2021 cho thấy chỉ 37,04% người cao tuổi và gia đình họ sẵn sàng chi trả cho dịch vụ chăm sóc dài hạn khi cần. Các nhóm có điều kiện kinh tế và sức khỏe tốt hơn có tỷ lệ này cao hơn. Nói cách khác, nhiều gia đình chưa tính đến khoản này khi còn khỏe.
Gợi ý chuẩn bị: Hãy cùng con cháu bàn sớm về việc ai sẽ chăm khi cần và chi phí ra sao. Nếu có thể, các ông bà nên tìm hiểu trước một vài phương án. Việc đó giúp gia đình không bị động khi có chuyện xảy đến.
Người cao tuổi nên chuẩn bị một quỹ dự phòng đáng kể cho chi phí cho sức khoẻ và bệnh tật tuổi già.
Khoản này nghe có vẻ quen thuộc, nhưng lại hay bị đánh giá thấp. Lý do là thời gian sống sau khi nghỉ hưu ngày càng dài. Giá cả cũng thay đổi theo năm tháng. Vì vậy, người cao tuổi và gia đình cần chủ động kiểm tra và bổ sung chi phí sinh hoạt theo vật giá gia tăng.
Gợi ý chuẩn bị: Hãy ghi lại chi tiêu thực tế trong ba đến sáu tháng. Từ đó, các ông bà biết mình thật sự cần bao nhiêu mỗi tháng. Đối chiếu với lương hưu và các nguồn thu khác để thấy còn thiếu hay dư.
Đây là khoản ít người nghĩ đến. Khi tuổi cao, chân yếu, mắt kém, những góc quen thuộc trong nhà có thể trở thành nguy hiểm. Bậc cầu thang cao, sàn nhà trơn hoặc nhà vệ sinh chật đều tiềm ẩn nguy cơ té ngã. Một lần ngã có thể dẫn đến gãy xương, nằm viện và cần chăm sóc lâu dài.
Vì vậy, nhiều gia đình cần chi cho một số hạng mục sau:
Gợi ý chuẩn bị: Các khoản này thường không quá lớn nếu làm từ sớm. Ngược lại, sửa chữa gấp sau khi có sự cố thường tốn kém hơn. Ông bà có thể nhờ con cháu cùng xem lại ngôi nhà theo từng phòng.
Chuyện hậu sự là điều nhiều gia đình ngại nhắc đến. Nhưng đây là khoản chi chắc chắn sẽ xảy ra, và thường rơi vào lúc gia đình rối bời nhất. Chi phí bao gồm lễ tang, an táng, mua mộ phần, cùng các nghi lễ theo phong tục từng vùng.
Có một khoản hỗ trợ mà nhiều gia đình nên biết. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lo an táng cho người đang hưởng lương hưu, hoặc người tham gia bảo hiểm xã hội đủ điều kiện, được nhận trợ cấp mai táng. Mức này bằng 10 lần mức tham chiếu. Trong thời gian chưa bãi bỏ lương cơ sở, mức tham chiếu bằng lương cơ sở. Từ ngày 1/7/2026, lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng mỗi tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP, theo Cổng Thông tin điện tử Chính Phủ. Vì vậy, trợ cấp mai táng tăng từ 23,4 triệu lên 25,3 triệu đồng, theo Báo Tuổi Trẻ.
Khoản trợ cấp này có thể chưa đủ cho toàn bộ chi phí hậu sự. Ngoài ra, thân nhân phải nộp hồ sơ đúng thời hạn quy định. Các ông bà nên nhắc con cháu nơi lưu giấy tờ bảo hiểm và hướng dẫn thủ tục.
Gợi ý chuẩn bị: Hãy ghi rõ nguyện vọng của mình về hình thức hậu sự và dự kiến chi phí. Nếu có thể, các cụ nên để dành một khoản riêng cho việc này.
Người cao tuổi nên chuẩn bị một quỹ riêng cho việc hậu sự của mình và cho con cháu biết nguyện vọng hậu sự theo mong muốn riêng.
Sau khi nhìn qua năm khoản, nhiều ông bà có thể thấy lo lắng. Xin các ông bà đừng vội. Không cần chuẩn bị hoàn hảo. Chỉ cần bắt đầu từ vài bước nhỏ.
Năm khoản chi gồm y tế, chăm sóc dài hạn, sinh hoạt kéo dài, điều chỉnh nhà ở và hậu sự. Chúng không xuất hiện cùng lúc, nhưng đều có thể đến bất ngờ. Gia đình và các cá nhân chuẩn bị sớm sẽ thêm phần an tâm. Các ông bà không cần một kế hoạch quá phức tạp. Chỉ cần biết mình có gì, cần gì, và nói cho con cháu cùng biết. Khi ấy, tuổi già sẽ yên tâm hơn, và gia đình cũng nhẹ lòng hơn.
Lưu ý từ Cây Cao Bóng Cả: Bài viết mang tính tham khảo, không phải tư vấn tài chính hay pháp lý. Các mức trợ cấp và quy định có thể thay đổi. Vui lòng kiểm tra với cơ quan bảo hiểm xã hội trước khi thực hiện.
